Kategoriler
Ana SayfaFikir - DavetGıybetin Tanımı ve Manası

Gıybetin Tanımı ve Manası

Gıybetin Tanımı ve Manası

Gıybet; din kardeşinin, iyi karşılamayacağı herhangi bir şekilde zikretmek, bir müslümanın arkasından söylenen şey, o Müslümana ulaştığı zaman gücenecek ise gıybettir. Yaptığını söylemek zaten gıybettir, yapmadığı şeyi söylemekse hem gıybet hem de iftiradır; iki katlı büyük bir günahtır.
Gıybetin ne anlama geldiğini Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şu sözleriyle açıklamıştır:
“Gıybet nedir biliyor musunuz?”
Sahabeler dediler ki:
−Allah ve Rasulü en iyi bilendir.
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem):
−“Kardeşini hoşlanmayacağı bir şekilde zikretmendir” dedi.
Sahabeler:
−Söylediğim kardeşimde olsa da mı? denildi.
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem):
−“Eğer söylediğin onda varsa gıybetini yapmış olursun. Şayet bu onda yoksa şüphesiz ki ona iftira etmiş olursun” buyurdu. Müslim 4/2001

Gıybete Sürükleyen Sebepler ;

Gıybete sürükleyen sebepler çok fazladır fakat bunları 11 sebep içerisinde topladık. Bu sebeplerin 8 tanesi umuma şamildir, 3 tanesi ilim sahiplerine ve havas tabakasına aittir.
Gıybete sürükleyen ve umuma şamil olan 8 sebep şunlardır:
1) Kendisini kızgınlığa getiren bir olay , bir sebep meydana gelir. Kızıp gazaplanınca o olayı meydana getiren adamın kötülüklerini zikretmek sebebiyle teskin olmak ister . Şayet haramlardan saklanacak kuvvetli bir imana sahip değilse kişi gıybete meyil eder.

2) Arkadaşlara uymak, hoş karşılamak onların konuşmalarına müsade etmek “kendi kendine düşünür ve kendi der ki: bunları hoş karşılamasam veya topluluğa terkedip gitsem bana darılacaklar , belki bana küsecekler ” böylece onların konuşmalarına razı olur ve bir süre sonra kendisi de dahil olur.

3) Falanca benim arkamdan gıybetimi yapacak ve benim aleyhimde konuşacak zannına kapılır, böylece kendisine dil uzatmaya başlayanların gıybetini yapar.

4) “Sen şu kötü işi işlemişsin diye kendisine bir suç isnat edildiği zaman o suçla alakası olmadığını kabul ettirmek için söyleyenlerin gıybetini yapar.

5)Gösteriş ve övünme arzusu

6)Hased – Kıskançlık

7) Oyun, gevezelik, latife ve vakti gülmekle geçirme arzusu.

8)Maskaralığa almak, alay etmek

Havas tabakasını ve İlim Sahiplerini Gıybete sürükleyen 3 sebep:

1) İslama uymayan bir hale ve din mevzuunda işlenilen bir hataya karşı duyulan hayret ve taccub , ehli ilmi gıy ete sürükler.

1) Acımak: bir müslümanın mübteda olduğu müsibetten dolayı gamlanır, kederlenir ve söylenmeye başlar

3) Allah için kızmak , ilim ehlinin gıybete sürükleyen sebeplerdendir.

Dili Gıybetten Vazgeçirmenin Çaresi:

Şüphesiz her hastalığın ilacı, o hastalığı meydana getiren sebebin zıdıdır. Dili gıybetten vazgeçirmenin çaresini 2 şekilde izah edelim ;

1) İcmalen Beyan: Kıyamet gününde gıybet yapanın hasenatı , gıybetini yaptığı şahsa bedel olarak verilecektir. Çünkü gıybet yapmak suretiyle din kardeşinin hassasiyyet ve şerefini mübah telakki etmiştir.
İnsanın kendi nefsinin kusurlarını araştırmasında gıybetten vazgeçiren çarelerden birisidir.
Peygamberimiz bu hususda söyle buyurmuştur:
“Kendi kusurlarıyla uğraşıp insanların ayıplarıyla uğraşmaya fırsat bulamayan kişiye ne mutlu!”
Beyhakî, Şuabü’l-İmân, nr. 10563; Aclûnî, Keşfü’l-Hafâ, 2/42

Dili Gıybetten Vazgeçirmenin Tafsili Beyanı:

Bu, insanı gıybette sürükleyen sebepleri bilmekle anlaşılır . Çünkü bir hastalıktan kurtulmak o hastalığın sebeple ortadan kaldrmakla mümkündür. Gıybet eden kişi düşünmelidir ki; ‘Yaptığım gıybet sebebiyle Canab-ı Hak bana gazap eder çünkü Allah gıybet yapmaktan beni men etti, ben ise yasak ettiği bir haramı işledim. Onun kesinlikle haram kıldığını hafif gördüm’

Gıybetin Keffareti :

Şüphesiz , gıybet yapan bir kimsenin pişmanlık duyması , tövbekar olması ve yaptığına üzülmesi gerekir.
Gıybetin keffareti hususunda Hasan-ı Basri hazretleri dediler ki:
” Gıybet yapan kimseye mutlaka helallik istemesi lazım gelmez. Allah ‘a karşı istiğfarda bulunması ve mağfiret talebetmesi kafidir. “

Mücahid buyurdu ki :
“Din kardeşinin etini yemenin keffareti , onu arkasından övmen ve onun için hayır duada bulunmandır”
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmuştur:
“Herhangi bir kimsenin yanında, din kardeşinin malı ve ırzına ait bir hak , bir alacak varsa; hiçbir para ve dirhemin olmadığı kıyamet günü gelmeden evvel ondan helallik alsın, Mahşer gününde ancak zulmeden veya hak yiyenin hasenatından alınır, hak sahibine verilir.. Eğer hasenatı yoksa , zulmettiği arkadaşının seyyiatından alınır ve kendi seyyiatına ilave edilir.”
(Buhari ve müslim)

Şu halde; şayet helallik almak imkanı varsa, mutlaka helallik istemesi lazımdır. Fakat gıybeti yapılan şahıs ölmüşse veya gaib olup görme imkanı yoksa o takdirde, onun hakkında çok çok istiğfarda ve duada bulunmak, hasenatı arttırmak faydalıdır.

 İmam-ı Gazali / Gıybet

Paylaş:
Yorum Yok

Yorum Bırak